Apelujemy do wicepremiera Sikorskiego: edukacja globalna to sprawa bezpieczeństwa Polski
Wystąpiliśmy z pismem do wicepremiera Radosława Sikorskiego: edukacja globalna to instrument bezpieczeństwa, odporności i wiarygodności Polski — apelujemy o jej właściwe miejsce w Programie.
Fundacja Edukacji Globalnej wystosowała pismo do Wiceprezesa Rady Ministrów i Ministra Spraw Zagranicznych Radosława Sikorskiego. Apelujemy o polityczne dostrzeżenie strategicznej wartości edukacji globalnej i nadanie jej właściwego miejsca w aktualizowanym „Wieloletnim programie współpracy rozwojowej 2021–2030. Solidarność dla rozwoju”.
Ministerstwo Spraw Zagranicznych prowadzi właśnie konsultacje aktualizacji Programu. W pełni podzielamy jej kierunek — silniejsze powiązanie współpracy rozwojowej z bezpieczeństwem i strategicznymi interesami Polski. Widzimy jednak paradoks: w obecnym projekcie edukacja globalna została istotnie ograniczona i wypchnięta poza obszar odpowiedzialności MSZ. Osłabiono więc dokładnie ten instrument, który celom nowej strategii służy najlepiej.
Dlatego zwróciliśmy się do wicepremiera Radosława Sikorskiego — nie w obronie wąskiej dziedziny, lecz by zwrócić uwagę na niedoceniany instrument polskiej polityki zagranicznej, który wprost służy priorytetom nakreślonym w exposé na 2026 rok: bezpieczeństwu państwa, jego odporności oraz przeciwdziałaniu wrogim wpływom.
Pierwszą linią obrony jest odporność poznawcza obywateli
Żyjemy w czasie wojny informacyjnej. Polska — ze względu na swoje położenie i zaangażowanie po stronie Ukrainy — jest jednym z głównych celów rosyjskich operacji dezinformacyjnych i działań hybrydowych. Ich celem nie jest wyłącznie wprowadzenie w błąd, lecz osłabienie spójności społecznej, podważenie zaufania do instytucji i skłócenie Polaków wokół spraw międzynarodowych.
W tej konfrontacji pierwszą linią obrony nie jest technologia, lecz odporność poznawcza obywateli — ich zdolność do krytycznej oceny informacji. Właśnie tę odporność buduje edukacja globalna. Ucząc krytycznego myślenia, weryfikacji źródeł oraz rozumienia złożonych współzależności — migracyjnych, gospodarczych, klimatycznych i geopolitycznych — wyposaża obywateli w kompetencje, które są dziś realną inwestycją w bezpieczeństwo państwa.
Społeczeństwo, które rozumie mechanizmy globalne, znacznie trudniej zmanipulować prostym, wrogim przekazem. Edukacja globalna nie jest zatem miękkim dodatkiem do polityki rozwojowej — jest twardym narzędziem budowania odporności narodowej.
Wartość, która wykracza poza kwestie informacyjne
Znaczenie tego obszaru sięga dalej niż odporność na dezinformację.
Po pierwsze, edukacja globalna wzmacnia wiarygodność Polski jako dojrzałego i przewidywalnego partnera — w OECD, w Unii Europejskiej oraz w europejskiej sieci GENE, zrzeszającej ministerstwa spraw zagranicznych i agencje rozwoju, w której Polskę reprezentuje MSZ nieprzerwanie od 2005 roku.
Po drugie, buduje społeczne zrozumienie i poparcie dla polskiej obecności w nowych regionach — w Afryce i Azji — bez którego ambitne otwarcie polskiej dyplomacji i współpracy rozwojowej pozostanie projektem elit, a nie sprawą obywateli.
Po trzecie, jest wyrazem zobowiązań, które Polska realnie przyjęła — między innymi Celu Zrównoważonego Rozwoju 4.7 oraz Europejskiej Deklaracji o Edukacji Globalnej do 2050 roku, podpisanej w Dublinie. Ich rzetelna realizacja wzmacnia pozycję i wiarygodność Polski w Unii Europejskiej.
O co apelujemy
Nie postulujemy powrotu do dawnego kształtu tej dziedziny. Przeciwnie — apelujemy o jej świadome włączenie w realizację nowych priorytetów, jako narzędzia bezpieczeństwa, odporności i wiarygodności Rzeczypospolitej.
Szczegółowe uwagi składamy w trybie formalnym, w toku konsultacji. Do wicepremiera zwracamy się jednak w sprawie wyższej rangi: o polityczne dostrzeżenie strategicznej wartości edukacji globalnej i nadanie jej właściwego miejsca w finalizowanym Programie — tak, by pozostała częścią polskiej współpracy rozwojowej i kompetencji MSZ, oparta na krajowej strategii i stabilnym finansowaniu.
Jedno kierunkowe zdanie ze strony rządu może przesądzić o tym, czy Polska potraktuje edukację globalną jako koszt, czy jako inwestycję w bezpieczeństwo i międzynarodową pozycję.
Jako organizacja wyspecjalizowana w tej dziedzinie deklarujemy pełną gotowość do przedstawienia konkretnych rozwiązań — również w formie krótkiego spotkania lub noty. Jesteśmy przekonani, że edukacja globalna może stać się jednym z cichych, lecz skutecznych filarów polskiego bezpieczeństwa i międzynarodowej wiarygodności.
Dołącz do wspólnego stanowiska
Trwają konsultacje społeczne aktualizacji Programu — termin zgłaszania uwag mija 31 lipca 2026 r. Jeśli reprezentujesz organizację, możesz dołączyć do wspólnego stanowiska — współpodpisać wspólne pismo do MSZ lub zgłosić własne uwagi (z gotowym szablonem do pobrania).
Więcej o naszych formalnych uwagach w konsultacjach i dokumenty do pobrania: Edukacja globalna w konsultacjach MSZ.
Michał Tuczapski, Prezes Zarządu Fundacji Edukacji Globalnej
Pismo skierowano do Wiceprezesa Rady Ministrów i Ministra Spraw Zagranicznych Radosława Sikorskiego 20 lipca 2026 r.
Zdjęcie: PAP
